Kadro ve ücret varsayımlarından yola çıkarak yıllık personel maliyetinin hesaplanması: maliyet çarpanı, tavan etkisi, yan haklar, teşvikler, kıdem ve izin karşılıkları, zam senaryoları.
Bütçenin dört girdisi
- Kadro planı: Mevcut çalışanlar, planlanan işe alımlar (ay bazında), beklenen ayrılışlar.
- Ücret politikası: Brüt mü net mi anlaşıldığı, zam dönemleri ve oranları, prim ve ikramiye sistemi.
- Yan haklar: Yemek, yol, özel sağlık sigortası, BES, çocuk ve kreş yardımları; her birinin istisna sınırı.
- Mevzuat varsayımları: Asgari ücret, SGK tavanı, vergi dilimleri ve teşvikler. Yeni yılın rakamları açıklanana kadar senaryoyla çalışılır.
Maliyet çarpanı
Brüt ücrete eklenen SGK işveren payı (%21,75) ve işsizlik işveren payı (%2) maliyeti yaklaşık 1,2375 katına çıkarır. Ancak prime esas kazanç tavanını (297.270,00 TL) aşan ücretlerde işveren primi tavandan hesaplandığı için çarpan düşer:
| Aylık brüt | Yıllık brüt | Yıllık maliyet (teşviksiz) | Çarpan | Yıllık net |
|---|---|---|---|---|
| 33.030,00 TL | 396.360,00 | 490.495,50 | 1,238 | 336.906,00 |
| 60.000,00 TL | 720.000,00 | 891.000,00 | 1,238 | 539.684,77 |
| 150.000,00 TL | 1.800.000,00 | 2.227.500,00 | 1,238 | 1.199.227,57 |
| 300.000,00 TL | 3.600.000,00 | 4.447.219,50 | 1,235 | 2.183.259,67 |
| 500.000,00 TL | 6.000.000,00 | 6.847.219,50 | 1,141 | 3.716.797,97 |
Brüt ve net anlaşmanın bütçeye etkisi
Net ücretle anlaşılan çalışanların bütçesi, vergi dilimi yükseldikçe ay ay artar. Bütçede bu çalışanlar için tek bir aylık tutar değil, 12 aylık brüt dizisi kullanılmalıdır.
| Ocak | Haziran | Aralık | Yıllık | |
|---|---|---|---|---|
| Net 45.000 TL için brüt | 56.703,61 | 60.287,59 | 63.849,83 | 720.514,31 |
Zam senaryoları
Yeni yılın parametreleri belli olmadan, mevcut yılın kurallarıyla zam senaryoları çalışılabilir. Aylık 60.000,00 TL brüt ücretli bir çalışanın yıllık maliyeti (2026 kurallarıyla):
| Zam | Yıllık maliyet | Fark |
|---|---|---|
| %0 | 891.000,00 | — |
| %15 | 1.024.650,00 | +133.650,00 |
| %25 | 1.113.750,00 | +222.750,00 |
| %35 | 1.202.850,00 | +311.850,00 |
Yeni yılda vergi dilimleri yeniden değerleme oranında, asgari ücret ve SGK tavanı ise ayrı kararlarla değişir. Bu tablo ücret artışının etkisini gösterir; kesin bütçe yeni parametrelerle güncellenmelidir.
Karşılıklar: kıdem ve izin
- Kıdem tazminatı karşılığı: Her çalışan için yaklaşık olarak aylık giydirilmiş brüt ücretin (tavanla sınırlı) 12'de biri kadar aylık yük oluşur. Bir yılını doldurmamış çalışan için de hesaplanır; hak kazanılırsa geriye dönük doğar.
- Kullanılmamış izin karşılığı: Biriken izin gününün günlük brüt ücretle çarpımıdır; ayrılışta nakde döner.
- İhbar riski: Planlanan küçülmelerde ihbar süresi kadar ücret ayrıca bütçelenir.
Teşvikleri bütçeye katmak
Teşvikler kişiye ve şarta bağlıdır; bütçeye yalnız kesinleşmiş olanlar ya da güvenli varsayımlar konmalıdır. 5510/81-ı indirimi (imalat dışında 2 puan) bildirgeler süresinde verildiği ve borç olmadığı sürece hemen her sigortalı için uygulanır. Aylık 60.000,00 TL brütte bu, ayda 1.200,00 TL, yılda 14.400,00 TL eder. Yeni işe alımlarda 6111 gibi teşvikler ayrı satırda, olasılığıyla birlikte gösterilmelidir.
Bütçe tablosu şablonu
| Sütun | Açıklama |
|---|---|
| Çalışan / pozisyon | Mevcut ya da planlanan |
| Başlangıç – bitiş ayı | İşe alım ve ayrılış planı |
| Ücret türü ve tutarı | Brüt / net, zam ayı ve oranı |
| Aylık brüt (12 sütun) | Netler için motorla brütleştirilmiş |
| SGK + işsizlik işveren | Tavan dikkate alınarak |
| Yan haklar | İstisnayı aşan kısım ücrete eklenir |
| Teşvik | Eksi olarak |
| Kıdem ve izin karşılığı | Aylık yük |
| Toplam maliyet | Ay ay ve yıllık |
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlar için mali müşavirinize ya da avukatınıza danışın. Rakamlar 2026 parametreleriyle, BordromİK bordro motoru kullanılarak hesaplanmıştır. Sürüm: Kasım 2026.